دانشگاه گیلان (با مشارکت انجمن ایرانی روابط بین الملل) سیاست جهانی 2383-0123 15 1 2026 02 01 Regional Unity of Persianate States (Iran, Afghanistan, Tajikistan, and Uzbekistan): The Preventing Factors عوامل بازدارنده اتحاد منطقه‌ای دولت‌های فارس زبان (ایران، افغانستان و تاجیکستان) 9409 10.22124/wp.2026.29937.3488 FA مهدی زیبائی دانشیار روابط بین الملل، گروه علوم سیاسی، دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران وحیدالله قادری گروه علوم سیاسی دانشگاه بین المللی امام خمینی Journal Article 2025 02 24 After the end of the Cold War and the collapse of the Soviet Union, new independent states emerged in Central Asia. Meanwhile, the shared language, identity, and historical background of Iran, Afghanistan, and Tajikistan could have potentially led to the creation of a regional union among Persian-speaking states. The central question of this study is: what factors have hindered the formation of a comprehensive regional union among Persian-speaking states? It appears that several factors have served as the primary obstacles to establishing a cohesive regional union among these three states. The findings of this study reveal that despite their linguistic, cultural, racial, and religious similarities, nationalism focused on individual territories, the suppression of Persian identity by certain political regimes, political instability, economic competition, and conflicting interests of major powers have all contributed to impeding the formation of a regional union among Persian-speaking states. To further elucidate this issue, the barriers to uniting Iran, Afghanistan, and Tajikistan are examined through the lens of constructivist theory and an analytical-descriptive approach. بعد از پایان جنگ سرد و فروپاشی شوروی دولتهای مستقل و جدیدی در آسیای مرکزی ظاهر شدند. در این میان، زبان و پیشنه هویتی و تاریخی مشترک بین دولتهای ایران، افغانستان و تاجیکستان می توانست زمینه‌ساز تأسیس یک اتحادیه منطقه ای بین دولتهای فارسی زبان باشد. سوال پژوهش حاضر این است که چه عواملی مانع تأسیس یک اتحادیه منطقه ای فراگیر در میان دولتهای فارسی زبان بوده است؟ به نظر میرسد وجود پاره‌ای از ملاحظات مانع اصلی تشکیل یک اتحادیه منطقه‌ای فراگیر بوده است. یافته های این پژوهش نشان می‌ دهد علیرغم وجوه مشترک زبانی، فرهنگی، نژادی و مذهبی در میان این سه دولت، عواملی چون ناسیونالیسم معطوف به واحدهای سرزمینی، کمرنگ بودن هویت پارسی برای نظامهای سیاسی حاکم در برخی از این دولتها، بی ثباتی سیاسی، همپوشانی اقتصادی و تضاد منافع دولتهای بزرگ مانع شکل گیری یک اتحاد منطقه‌ای در میان دولتهای فارسی زبان بوده است. در ادامه برای تبیین بهتر موضوع، موانع اتحاد سه دولت ایران، افغانستان و تاجیکستان در پرتو نظریه سازه انگاری و روش تحلیلی-توصیفی در مورد بررسی قرار خواهد گرفت.