جایگاه حفاظ‌بندی در راهبردگزینی سیاست خارجی ایران از آغاز صفویه تا پایان قاجاریه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار دانشگاه شهید بهشتی

چکیده

یکی از محورهای پژوهشهای تجربی در تحلیل سیاست خارجی بررسی راهبردهایی است که سیاست خارجی هر یک از دولتها با بهره‌گیری از آنها در عرصه بین‌المللی پیش می‌رود. در این چارچوب، حفاظ‌بندی در کنار اتحادوائتلاف، بی‌طرفی، انزواطلبی، و عدم‌تعهد یک راهبرد سیاست خارجی است که در نظام بین‌الملل کنونی به کار بسته می‌شود. بر همین اساس، نوشتار حاضر می‌کوشد نشان دهد آیا و تا چه اندازه‌ای سیاست خارجی ایران در دوران حکمرانی سلسله‌های پادشاهیِ کلاسیک از راهبرد حفاظ‌بندی بهره گرفته است. نحوه گردآوری داده‌ها، به روش کتابخانه‌ای و جستجوی اینترنتی برپایه بهره‌گیری از داده‌های ثانویه مندرج در کتاب‌ها و مقاله‌های مرتبط با موضوع این نوشتار است و تلاش می‌شود با به کار بردن تحلیل محتوای داده‌های کیفیِ مندرج در این متون، بتوان به ارزیابی مناسبی درباره جایگاه حفاظ‌بندی در تاریخ سیاست خارجی ایران دست یافت. یافته‌های پژوهش نشان‌ می‌دهد که در سراسر این دوران، هیچ یک از راهبردهای سیاست خارجی جایگاهی برتر به ایران در عرصه‌های منطقه‌ای و بین‌المللی‌جهانی نبخشیده‌اند؛ از سوی دیگر، راهبرد اتحادوائتلاف در سیاست خارجی ایران چیرگی داشته و در برهه‌هایی خاص، به سبب نبوغ برخی تصمیم‌گیران، سیاست خارجی ایران به راهبرد حفاظ‌بندی نزدیک شده، ولی تمام خصلتهای حفاظ‌بندی را در خود نداشته‌ است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Place of Hedging in the Choice of Iran's Foreign Policy Strategy From the Safavid to the Qajar Dynasty

چکیده [English]

One of the main themes of empirical research in foreign policy analysis is to examine the strategies adopted by each state to advance foreign policy in the international arena. In this framework, along with alliance, neutrality, isolationism, and non-alignment, hedging is another strategy that has been used in the current international system. Thus, the article aims to illustrate whether and to what extent Iran's foreign policy has been drawing the hedging during the reign of the classical dynasties,.the method of data collection is through library and internet searches based on the use of secondary data contained in related books and articles. By utilizing the content analysis of the qualitative data contained in these texts, we seek to achieve an appropriate evaluation on the place of hedging in the history of Iranian foreign policy. The research findings indicate that none of the foreign policy strategies have given Iran a superior position in the regional and international arenas, and although dominating the strategy of alliance, Iran's foreign policy strategies came close to hedging, but they did not have all the characteristics of hedging.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Foreign Policy Analysis
  • History of Iran'؛ s Foreign Policy
  • Strategies
  • hedging