سیاست روسیه در قبال انقلاب مشروطه ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

روسیه، انقلاب مشروطه، محمدعلی شاه، مجلس، مشروطه‌خواهان

10.22124/wp.2024.24714.3678

چکیده

روسیه یکی از بزرگ‌ترین بازیگران صحنه سیاسی ایران در انقلاب مشروطه به شمار می‌آید این کشور که همواره می‌کوشید به آب‌های گرم خلیج فارس دست یابد، ایران را منطقه‌ای جهت استثمار اقتصادی با امکانات استراتژیکی می‌پنداشت و سعی داشت از طریق آن علیه منافع بریتانیا در هند اعمال فشار نماید بنابراین از منظر مطامع روسیه، ایران باید از یکسو مستقل باقی می‌ماند و از سوی دیگر تحت تسلط روس‌ها قرار می‌گرفت از این رو انقلاب مشروطه که طغیانی علیه این سیاست و حرکتی به‌سوی حکومت ملی دموکراتیک محسوب می‌شد، منافع روس‌ها را در ایران تهدید کرد. به همین سبب دولت روسیه به پشتیبانی از مستبدین و مخالفان مشروطه خواه برخاست. پشتیبانی از محمد علیشاه به توپ بستن مجلس اول و اعلان اولتیماتوم به ایران جهت اخراج مورگان شوستر و تعطیلی مجلس دوم مخالفت با اصلاحات مشروطه‌خواهان و ایجاد اختلال و ناامنی و بی‌ثباتی سیاسی، و اشغال نظامی بخش‌های وسیعی از ایران نمونه‌هایی از مخالفت‌های آشکار روس‌ها با انقلاب مشروطه ایران است. در این مقاله به روش توصیفی تخلیلی و بر پایه گردآوری داده ها و اطلاعات به شیوه کتابخانه ای به تجزیه و تحلیل این آثار پرداخته شده است.  

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Russia's policy towards the Iranian Constitutional Revolution

نویسنده [English]

  • Kyomars Ahmadi
Russia, Constitutional Revolution, Mohammad Ali Shah, Parliament, Constitutionalists
چکیده [English]

Russia was one of the biggest players in Iran's political scene during the Constitutional Revolution. This country, which always tried to reach the warm waters of the Persian Gulf, considered Iran a region for economic exploitation with strategic possibilities and tried to exert pressure through it against British interests in India. Therefore, from the perspective of Russian interests, Iran should remain independent on the one hand and be dominated by the Russians on the other. Therefore, the Constitutional Revolution, which was considered a rebellion against this policy and a move towards a democratic national government, threatened Russian interests in Iran. For this reason, the Russian government stood up to support the despots and the constitutionalist opponents. Supporting Mohammad Ali Shah in closing the first parliament and issuing an ultimatum to Iran to expel Morgan Schuster and close the second parliament, opposing the constitutionalist reforms and creating disruption, insecurity and political instability, and military occupation of large parts of Iran are examples of the Russians' open opposition to the Iranian Constitutional Revolution. In this article, these works have been analyzed using a descriptive-analytical method based on collecting data and information in a library manner.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Russia
  • Constitutional Revolution
  • Mohammad Ali Shah
  • Parliament
  • Constitutionalists
ایوان الکسویچ زینویف. (1362). انقلاب مشروطیت ایران، ترجمه‌ی ابوالقاسم اعتصامی، تهران، چاپ اقبال.
براون، ادوارد. (1386). تاریخ مطبوعات و ادبیات ایران در دوره مشروطیت. جلد اول، ترجمه‌ی محمد عباسی، تهران: نشر علم.
 بیانی، خانبابا. (بی‌تا). روابط سیاسی با دولت‌های خارجی، جلد دوم، چاپ اول. تهران: علمی.
بینا، علی اکبر. (1341). تاریخ سیاسی و دیپلماسی ایران. جلد دوم، تهران.
دولت‌آبادی، یحیی. (1371). تاریخ معاصر، حیات یحیی، جلد دوم، چاپ ششم، تهران: عطار و فردوس.
شمیم، علی‌اصغر. (1380). ایران در دوره سلطنت قاجار، چاپ دوم،
شیخ الاسلامی، جواد. (بی‌تا). مقاله سیاسی اقتصادی شماره ۲۳۵ ۲۲۷.
شیخ‌الاسلامی، جواد. (بی‌تا). افزایش نفوذ روس و انگلیس در ایران عصر قاجار، چاپ اول، تهران: کیهان.
فوران، جان. (1380). مقاومت شکننده: تاریخ تحولات اجتماعی ایران از سال 1500 میلادی مطابق با 879 شمسی تا انقلاب. ترجمۀ احمد تدین. چاپ سوم، تهران: رسا.
کاظم‌زاده، فیروز. (1371). روس‌ و انگلیس در ایران 1864-1914: پژوهشی درباره امپریالیسم. ترجمۀ منوچهر امیری. تهران: سازمان انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی.
کرزن، لرد. (۱۳۷۳). قضیه ایران. ترجمه وحید مازندرانی. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
کسروی، احمد. (1357). تاریخ مشروطه ایران جلد اول، تهران: امیر کبیر.
ملک‌زاده، مهدی. (1371). تاریخ مشروطیت ایران، جلد دوم، تهران: علمی.
ملکم خان، میرزا. روزنامه قانون، شماره ۱۳۴۰.
هاردینگ، سرآرتور. (1370). خاطرات سیاسی سرآرتور هاردینگ. ترجمه دکتر جواد شیخ‌الاسلامی، تهران: کیهان.
هدایت، محمد قلیخان. (1362). طلوع مشروطیت، به کوشش امیر اسماعیلی، تهران، جام.