ژئوپلیتیک و جلوه های رقابت استراتژیک بین ایران و پاکستان در افغانستان (2021-2001)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

عضو هیئت علمی گروه علوم سیاسی دانشگاه یزد

چکیده

سیاست خارجی ایران و پاکستان نسبت به افغانستان تاحدود زیادی تحت تاثیر ژئوپلیتیک این کشور قرار دارد. سوال پژوهش این است که چگونه ژئوپلیتیک بر سیاست خارجی ایران و پاکستان نسبت به افغانستان در دوره زمانی 2001 تا 2022 م اثرگذار بوده است. در پاسخ می توان مطرح کرد با لحاظ مولفه ژئواستراتژی، پاکستان در پی محدود کردن نفوذ هند بعد از کنار رفتن طالبان در 2001 م بود و ایران تلاش می کرد نفوذ رقیب بین المللی اش امریکا در افغانستان را به حداقل برساند. طبیعی بود که رقابت در زمینه ژئواستراتژی، وارد دیگر حوزه ها از جمله ژئواکونومی شود که در قالب آن پاکستان در قالب انگاره «آسیای مرکزی بزرگتر»، و ایران در قالب «کریدور شمال – جنوب» تلاش می کردند افغانستان را به جهان بیرون وصل کنند. از نظر ژئوکالچری هر دو کشور تلاش می کردند با حمایت از گروههای افغانستانی بر نفوذ خویش بیفزایند. روش پژوهش مورد استفاده از نوع تحلیل مقایسه ای کیفی است. هدف این پژوهش بررسی نقش ژئوپلیتیک بر سیاست خارجی ایران و پاکستان نسبت به افغانستان در دوره زمانی 2001 تا 2021 می باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Geopolitics and the Manifestations of Strategic Rivalry between Iran and Pakistan over Afghanistan (2001-2022)

چکیده [English]

Iran and Pakistan's foreign policies toward Afghanistan are significantly influenced by the geopolitics of this country. As a result, the research question will be: how has Geopolitics influenced Iran's and Pakistan's foreign policies toward Afghanistan between 2001 and 2022? From the Geopolitics perspective, Pakistan, concerned about India's control over its strategic depth after the Taliban's removal at 2001. Iran, attempted to reduce the influence of its international adversary, the United States of America, in Afghanistan. It was natural that the competition of geostrategy entered other fields, including geoeconomics, in which Pakistan, in the form of a "greater Central Asia" concept, and Iran, in the form of a "North-South Corridor", were trying to connect Afghanistan to the outside world. In terms of geoculture, both countries tried to increase their influence by supporting Afghan groups. This research uses the comparative qualitative analysis method. The purpose of the research is to investigate the role of geopolitics on the foreign policy of Iran and Pakistan towards Afghanistan from 2001 to 2021.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Afghanistan
  • foreign policy
  • geostrategy
  • geopolitics